ΣΤΡΕΣ: Ανάλυση, Ολιστική Προσέγγιση Θεραπευτικά Σχήματα & Τεχνικές Διαχείρισης

Από τα τέλη της δεκαετίας του '40 ο Ουγγαρέζος ενδοκρινολόγος Hans Selye μετά από πολύχρονες μελέτες ασθενών και πειραμάτων όρισε το στρες ως «Γενικό Σύνδρομο Προσαρμογής» (GAS- General Adaptation Syndrome). Το περιέγραψε πολύ εύστοχα ως την κατάσταση την οποία ο ανθρώπινος οργανισμός απαντά στις αλλαγές της φυσιολογικής του ισορροπίας, επηρεάζοντας το πολυδιάστατο σύστημα του (ψυχικό, διανοητικό, ορμονικό, νευρικό, ανοσοποιητικό).

Τι ακριβώς είναι όμως το στρες, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει κατακλύσει (περισσότερο από άλλοτε) τη ζωή μας και λειτουργεί ως πανδημία πλέον! Ας κάνουμε μια νοητική αναδρομή στον αρχαίο άνθρωπο και τις στρεσογόνες καταστάσεις που καλούταν να διαχειριστεί. Και κατόπιν ας τις συγκρίνουμε με τον σύγχρονο άνθρωπο. Παλαιότερα λοιπόν οι κύριοι και βασικοί λόγοι που αγχωνότανε κάποιος ήταν: όταν έψαχνε για φαγητό, όταν κινδύνευε η ζωή του από άγρια ζώα ή από κλιματικές συνθήκες και όταν ερχότανε σε συγκρούσεις με άλλες φυλές. Επι το πλήστων δηλαδή σε συνθήκες επιβίωσης - ασφάλειας. Και εκτός από τους συμπολεμιστές του είχε και ένα άλλον σημαντικό σύμμαχο. Το στρες! Διότι είτε ενέδρευε, είτε έτρεχε να σωθεί, είτε πολέμαγε, το στρες που τον κατάκλυζε λειτουργούσε ως εσωτερικός πλέον αμυντικός μηχανισμός. Αυξάνονταν οι παλμοί του και η αιματική κυκλοφορία, η αναπνοή του γινότανε γρηγορότερη, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η αιμοπηκτική του ικανότητα (κάτι που τον βοηθούσε στην γρηγορότερη επούλωση ενδεχόμενων τραυματισμών του) και να μεταφέρεται περισσότερο οξυγόνο και ενέργεια στον οργανισμό του. Τα επινεφρίδια του με τη σειρά τους εκκρίνανε πλήθος ορμονών με αποτέλεσμα την αύξηση της δύναμης και αντοχής του. Και το πιο σημαντικό ήταν ότι όλα αυτά τα συμπτώματα ήταν παροδικά. Σε αντιδιαστολή με τον σύγχρονο άνθρωπο που ζει συνεχόμενα υπό το καθεστώς στρεσογόνων παραγόντων.

Σήμερα ο σύγχρονος άνθρωπος εξακολουθεί να αγχώνεται για την ύπαρξη φαγητού στο τραπέζι του, αλλά και για την ασφάλεια του (σε κάποιες περιοχές του κόσμου υπάρχουν πολεμικές συρράξεις ή εμφύλιοι, σε κάποιες άλλες αιωρείτε ο φόβος για μελλοντικούς πολέμους και σε κάποιες που δεν υπάρχει τίποτα από αυτά μπορεί να ελλοχεύει ο κίνδυνος της εγκληματικής ενέργειας). Μόνο ο φόβος από επίθεση άγριου ζώου έχει μειωθεί, αλλά έχουν προστεθεί τόσοι άλλοι αγχωτικοί παράγοντες που συμπληρώνουν το παζλ του σύγχρονου τρόπου ζωής. Κάποιοι από αυτούς είναι η εργασιακή και κοινωνική αλληλεπίδραση, το οικογενειακό περιβάλλον, η ρύπανση και η μόλυνση του περιβάλλοντος, η σύγχρονη διατροφή (αποδυναμωμένη από δομικές ύλες, 'δηλητηριασμένη' από ψεκασμούς και ορμόνες, μεταλλαγμένα τρόφιμα κλπ.), η τοξικότητα του νερού, τα κινητά τηλέφωνα, η πίεση του χρόνου, η οδήγηση, οι ουρές στα ταμεία, περίοδοι εξετάσεων, διάφορα 'άσχημα' νέα, η τηλεόραση, ο θόρυβος στις μεγαλουπόλεις, οι ποικίλες πλέον ασθένειες κ.α. Αν προσθέσουμε σε αυτούς και διάφορους ψυχολογικούς παράγοντες όπως τα 'πρέπει' της κοινωνίας ή της οικογένειας μας, ιδανικά μη συνυφασμένα με την πνευματικότητα της ψυχής, αναποφασιστικότητα, τελειομανία, διάφορες φοβίες και διάφορες εγγεγραμμένες στο υποσυνείδητο πεποιθήσεις και αντιαξίες (π.χ. δεν είμαι τόσο καλός όσο οι άλλοι, δεν είμαι άξιος, δεν 'μπορώ', είμαι σίγουρος ότι δεν θα τα καταφέρω, δεν είμαι όμορφος, οι άλλοι με απορρίπτουν συνεχώς, εγώ φταίω κλπ.), έχουμε ένα ευρύ φάσμα για να είμαστε μονίμως πλέον στρεσαρισμένοι!

Τι συμβαίνει τώρα όταν ζούμε συνεχόμενα υπό το καθεστώς τους στρες; Ο οργανισμός δεν μπορεί να καταλάβει ότι κάποιος αγχώνεται γιατί φοβάται ότι θα τον απολύσουνε ή ότι μπορεί να τον χωρίσει ο σύντροφος του ή ότι άργησε στην δουλειά του και ούτω κάθε εξής. Απλώς αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει ένας παράγοντας ο οποίος λειτουργεί απειλητικά ως προς την ίδια του την ύπαρξη με κάποιον τρόπο. Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα τότε αναλαμβάνει τη διαχείριση του οργανισμού με μια επακόλουθη σωρεία αποτελεσμάτων. Τα επινεφρίδια καλούνται να εκκρίνουν διάφορες ορμόνες με κύριες την αδρεναλίνη και την κορτιζόλη , οι οποίες απομακρύνουν το αίμα από τον γαστρεντερικό σωλήνα και το διοχετεύουν στους μύες, ώστε να μπορούν να δράσουν αποτελεσματικά στον ενδεχόμενο παράγοντα κινδύνου. Η καρδιά πάλλεται γρηγορότερα, η αναπνοή αυξάνεται και ελευθερώνεται περισσότερη από το κανονικό γλυκόζη για να εξασφαλίσει ο οργανισμός περισσότερη ενέργεια στα κύτταρα. Ο εγκέφαλος μας σταματά να λειτουργεί κανονικά και αρχίζει να λειτουργεί ενστικτωδώς. Όλα αυτά είναι ένας αμυντικός μηχανισμός που μας βοηθάει να παλέψουμε ή να τρέξουμε μακριά από την επικείμενη απειλή που αντιλαμβάνεται ο οργανισμός μας. Είναι ένας μηχανισμός πολύ χρήσιμος για περιορισμένο χρονικό διάστημα μπροστά σε μια πραγματική απειλή (αν υπάρχει τέτοια), αλλά εξουθενωτικός και αποδυναμωτικός όταν γίνετε για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Διότι εξαντλεί τον οργανισμό και 'κόβει' την παροχή θρεπτικών συστατικών προς αυτόν, ανισορροπεί το κεντρικό νευρικό σύστημα και αποδιοργανώνει το ανοσοποιητικό. Δεν είναι τυχαίο που το μεγαλύτερο ποσοστό ασθενειών και διαφόρων προβλημάτων υγείας σχετίζονται με το παρατεταμένο στρες. Μπορεί να μειώσει δραστικά το φιλικό μικροβίωμα του οργανισμού με ανυπολόγιστες παρενέργειες και να πυροδοτήσει διάφορες μεταβολικές διαταραχές, όπως βουλιμία - παχυσαρκία ή ανορεξία, να οδηγήσει σε καρδιαγγειακές παθήσεις, γαστρεντερικά προβλήματα (σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, δυσπεψία, έλκος στομάχου, κολίτιδα, δυσκοιλιότητα κ.α.), άσθμα, θλίψη ή κατάθλιψη, κρίσεις πανικού, χρόνια κόπωση (σύνδρομο Burnout), να επιφέρει πρόωρο γήρας κ.α.

Μπορούμε να ανταπεξέλθουμε και να διαχειριστούμε το στρες και να αποτρέψουμε τη πληθώρα ενδεχόμενων παρενέργειών του; Η απάντηση είναι... φυσικά μπορούμε. Εδώ όμως ισχύει ότι και σε οποιαδήποτε άλλη πάθηση. Ότι δεν υπάρχει δηλαδή 'μαγικό χαπάκι' που θα αναιρέσει από τον οργανισμό μας τις διαταραχές και επιπλοκές από το παρατεταμένο στρες. Μπορεί να υπάρχει όμως η θέληση του ανθρώπου να συνειδητοποιήσει καταρχήν την παρούσα κατάσταση και κατόπιν να εισχωρήσει εντοβάθεια στον συναισθηματικό του κόσμο ώστε να βρει την αληθινή φύση του προβλήματος, καθώς και να προσφέρει στον οργανισμό του την απαραίτητη ζωτικότητα. Σε αυτήν την διαδικασία υπάρχουν αυτοθεραπευτικά σχήματα αλλά και μέθοδοι διαχείρισης και βοήθειας που ενδυναμώνουν το άτομο και προσελκύουν τις επιθυμητές λύσεις. Ο καθένας μπορεί να επιλέξει κάποιες από τις μεθόδους αυτές, οι οποίες να του ταιριάζουν ώστε να αποσυμφορηθεί από την παρατεταμένη έκθεση στο στρες.

ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ: Είναι η ικανότητα του ανθρώπου να γνωρίζει όλες τις πτυχές του, καθώς και τις δυνατότητες ή αδυναμίες του (οι οποίες όταν αναγνωρίζονται μετουσιώνονται σε δυνάμεις!). Μέσω της αυτογνωσίας απελευθερωνόμαστε από παιδικούς προγραμματισμούς και πεποιθήσεις που μπορεί να μας κρατούν δέσμιους και να δημιουργούν μπλοκαρίσματα και άγχος στον δρόμο προς την απόλυτη ελευθερία και ευτυχία. Αυξάνουμε τη συνειδητότητα μας και αντιλαμβανόμαστε επίσης τι και ποιοι είμαστε και το σκοπό/ούς της ζωής μας μεταξύ άλλων.

ΦΥΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ: Περιέχει ένα ευρύ φάσμα βοτανικών σκευασμάτων που μπορούν να συμβάλουν στη διαχείριση του στρες και αποτελεί μια οικολογική βοήθεια ως προς το νευρικό σύστημα του ανθρώπου. Στην προκειμένη περίπτωση χορηγούνται καταρχήν προσαρμογόνα φυτά τα οποία έχουν ομαλοποιητική δράση ως προς τα νευρικά ερεθίσματα και προσαρμοστική - τονωτική στο νευρικό σύστημα και τα επινεφρίδια. Τέτοια είναι μεταξύ άλλων τα PANAXGINSENG, ELEYTHEROCOCCUSSENTICOSUS, ASHWAGANDHA κ.α. Νευροτονωτικά όπως τα AVENASATIVA, VERBENAOFFICINALIS κ.α. και χαλαρωτικά του νευρικού συστήματος σαν τη SCUTELLARIABAICALENSIS, TILIATOMENTOSA, PASSIFLORAINCARNATAκ.α.

ΑΝΘΟΪΑΜΑΤΑ: Όπως είχε πει ο πρωτοπόρος στην Ανθοϊαματική Δρ. Έντουαρντ Μπαχ «Μόλις η ανήσυχη σκέψη απομακρυνθεί και αποκατασταθεί η ειρήνη και η ευτυχία στον νου, τότε όλα τα συμπτώματα της ασθένειας που παρουσιάστηκαν στο σώμα θα εξαφανιστούν». Τα ανθοϊάματα δεν στοχεύουν άμεσα σε οργανικές παθήσεις αλλά σε διάφορα ψυχικά συμπτώματα που εμποδίζουν την προσωπική μας ανάπτυξη. Ιάματα όπως το STAR OF BETHLEHEM (το οποίο βοηθάει στην αντιμετώπιση οποιαδήποτε σοκαριστικού γεγονότος, παλαιού ή νέου και απαλύνει τον ψυχικό πόνο), VERVAIN(για αυτούς που είναι σε υπερένταση συνεχώς και δεν μπορούν να χαλαρώσουν, για την τελειομανία, το στρες και το άγχος), CHERRYPLUM (για αυτούς που είναι στο χείλος του νευρικού κλονισμού, σε συγκινησιακή υπερένταση), IMPATIENS (βοηθάει αυτούς που είναι αγχωτικοί με τον χρόνο και ανυπόμονοι), RED CHESTNUT (για τον υπερβολικό φόβο, αγωνία και ανησυχία για τους άλλους, αλλά και την προσκόλληση με αγαπημένους), WARATAH (απορροφά τον πανικό και τη μεγάλη συναισθηματική πίεση και βοηθάει να ξεπεραστεί η οποιαδήποτε κρίση στη ζωή του ατόμου), INDIANPINK (είναι για αυτούς που ζουν με μεγάλη ένταση, έχουν 'τεντωμένα' νεύρα και κάνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα) συμβάλουν και αυτά ποσοστιαία στη διαχείριση του στρες.

ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ: Μέσα από τους νόμους που την διέπουν μπορεί να συμβάλει στην επαναφορά της ομοιόστασης του ανθρώπου, η οποία έχει διαταραχθεί μετά από παρατεταμένη έκθεση σε στρεσογόνους παράγοντες.

ΣΥΜΠΛΕΓΜΑ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ Β: Είναι ένα σύμπλεγμα 8 υδατοδιαλυτών βιταμινών που δρουν συνεργικά. Μεταξύ άλλων είναι απαραίτητες για την απελευθέρωση της ενέργειας κατόπιν της λήψης τροφής, βοηθούν στην ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού, συμβάλουν σε ένα ισορροπημένο νευρικό σύστημα και για αυτό χορηγούνται συχνά (ειδικά η Β5 και η Β6) σε παρατεταμένες στρεσογόνες καταστάσεις που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος.

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ & ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ: Οι βιταμίνες C και Α και τα ιχνοστοιχεία Ψευδάργυρος, Μαγνήσιο και Ασβέστιο θωρακίζουν με τη σειρά τους τον οργανισμό για την καταπολέμηση του στρες.

GABA (γ-Αμινοβουτυρικό οξύ): Είναι ένα μη βασικό αμινοξύ, το οποίο καταπραΰνει το κεντρικό νευρικό σύστημα, βοηθάει την εύρυθμη λειτουργία του εγκεφάλου και δρα ηρεμιστικά στον ανθρώπινο οργανισμό. Χορηγείτε σε καταστάσεις αϋπνίας και παρατεταμένου στρες.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Το καθημερινό στρες μειώνει και πολλές φορές εξαντλεί τα επίπεδα ενέργειας του οργανισμού. Αυτό κάνει πολλούς ανθρώπους να χρησιμοποιούν διεγερτικούς παράγοντες όπως καφέ, ζάχαρη ή διάφορα ενεργειακά ισοτονικά ποτά για να δώσουν στον οργανισμό τους μια πρόσκαιρη ενεργειακή τόνωση. Αυτό που καταφέρνουν είναι να εξαντλήσουν μακροπρόθεσμα την ολική ενέργεια του οργανισμού, του νευρικού συστήματος αλλά και τη 'δύναμη' των επινεφριδίων τους. Χρειάζεται να αποβάλουμε επίσης τις ραφιναρισμένες και επεξεργασμένες τροφές, την υπερβολική λήψη υδατανθράκων, το αλκοόλ και το κρέας από τη διατροφή μας. Ένα κατά βάση φυτοφαγικό διαιτολόγιο, μαζί με ολικής άλεσης δημητριακά και φυσικά σάκχαρα (από φρούτα, βότανα, ανεπεξέργαστο μέλι) θα εμπλουτίσει τον οργανισμό μας με τις απαραίτητες δομικές ύλες δίχως να τον στρεσάρει. Και μαζί με επαρκή και χαλαρή σωματική άσκηση και χαρούμενες σκέψεις θα τον βοηθήσει να αυξήσει τις λεγόμενες ορμόνες της χαράς όπως είναι η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη αλλά και οι ενδορφίνες. Οι πικάντικες και πολύ αλμυρές τροφές ακόμα, καλό είναι να αποφεύγονται σε περιόδους έντονου στρες διότι το επιδεινώνουν, ανεβάζοντας τη θερμότητα του σώματος και την ανησυχία παράλληλα. Ενδεδειγμένες και αντιστρεσογόνες τροφές είναι τα πράσινα λαχανικά, η βρώμη, η μπανάνα, το αβοκάντο, η γλυκοπατάτα, το Σαφράν (κρόκος Κοζάνης), η γλυκόριζα, οι σπόροι Chia, τα φύτρα, το πράσινο τσάι, το μελισσόχορτο και φρούτα πλούσια σε ένζυμα όπως ο ανανάς και η παπάγια.

ΑΣΚΗΣΗ: Η τακτική σωματική άσκηση (δίχως ανταγωνισμό) ωφελεί πολυποίκιλα τον οργανισμό. Τον οξυγονώνει, αποβάλει ψυχοσωματικές εντάσεις και βοηθάει την αύξηση της σεροτονίνης και την παραγωγή ενδορφινών.

ΑΝΑΠΝΟΕΣ: Δεν υπάρχει πιο θρεπτικό συστατικό για τον οργανισμό μας από το οξυγόνο. Σκεφτείτε μόνο πόσο μπορούμε να απέχουμε από τη λήψη φαγητού ή νερού και πόσο από την ύπαρξη οξυγόνου. Όταν δεν παρέχεται επαρκή οξυγόνο μέσω αναπνοών (π.χ. ρηχή ή κοφτή αναπνοή, παρουσία άσθματος κλπ.) ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί καλά και ο οργανισμός στρεσάρεται και υπολειτουργεί. Αργές διαφραγματικές αναπνοές (με έκταση της κοιλιακής χώρας) ηρεμούν το νευρικό σύστημα, ομαλοποιούν τη σύνδεση υπόφυσης και επινεφριδίων, μειώνουν δραματικά το άγχος και το στρες, εξισορροπούν και τονώνουν τον οργανισμό μεταξύ άλλων.

ΕΙΚΟΝΟΠΛΑΣΙΑ- ΟΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ: Ο οραματισμός και η σκέψη διαμορφώνουν τη νοοτροπία και την πραγματικότητα μας. Ο εγκέφαλος μας δεν μπορεί να ξεχωρίσει την πραγματικότητα με την φαντασία. Αν λοιπόν σκεφτόμαστε συχνά ή φαντασιωνόμαστε ότι δεν θα τα καταφέρουμε, δεν θα προλάβουμε, ότι δεν μας αξίζει η ευτυχία, ότι προσελκύουμε μόνο ατυχή γεγονότα στη ζωή μας κλπ., ο οργανισμός μας ζορίζεται και στρεσάρεται. Με τον οραματισμό μπορούμε να απενεργοποιήσουμε το παλαιό και επιβαρυντικό σύστημα πεποιθήσεων και εικόνων που έχουμε για τον εαυτό μας με ένα νέο, πιο βελτιωμένο και θετικό. Και αυτό θα αλλάξει τη συμπεριφορά μας και θα προάγει την υγεία και την εσώτερη χαρά.

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΑΧΕΙΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ: Όπως είναι το E.F.T., B.S.F.F., T.A.T. κ.α., οι οποίες εκτός του ότι λειτουργούν εξαιρετικά, διαλύοντας τα διάφορα ενεργειακά και συναισθηματικά μπλοκαρίσματα και αποκαθιστώντας την ενεργειακή ροή, δρουν και με μια χαρακτηριστική πολλές φορές αμεσότητα .

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΡΟΛΟΪ: Όταν δεν ακολουθούμε τους εσωτερικούς ρυθμούς μας - κοιμόμαστε, δουλεύουμε, ασκούμαστε ή τρώμε δηλαδή σε ακατάλληλες ώρες - ο οργανισμός μας στρεσάρεται και αποσυντονίζεται. Η μακροπρόθεσμη διατάραξη των ονομαζόμενων κιρκάδιων ρυθμών σχετίζεται με πλήθος νευροσωματικών ασθενειών.

PMR - ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΝΕΥΡΟΜΫΙΚΗ ΧΑΛΑΡΩΣΗ (του Δρ. E. JACOBSON): Ο Δρ. Jacobson το 1939 ανέπτυξε μια τεχνική βασιζόμενος στην διαπίστωση ότι κατά τη διάρκεια αλλά και μετά από έντονες καταστάσεις στρες επέρχεται μυϊκή ένταση. Με τη μέθοδο αυτή μαθαίνει ο άνθρωπος την εναλλασσόμενη σύσφιξη και χαλάρωση διαφόρων μυϊκών ομάδων, ξεκινώντας συνήθως από τους μύες των ποδιών και φτάνοντας μέχρι το κεφάλι. Η μέθοδος αυτή συμβάλει στην καθημερινή αντιμετώπιση του άγχους και στην μείωση των αντιδράσεων που επιφέρει το στρες στον ανθρώπινο οργανισμό.

ΕΝΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑ: Είναι η τεχνική της συγκέντρωσης μας στο εδώ και τώρα, διότι το παρών είναι η μοναδική αληθινή πραγματικότητα στην οποία ζούμε. Όταν επιτρέπουμε στο νου να ανατρέχει σε παρελθοντικά βιώματα που μας έχουν κάνει να αισθανθούμε άσχημα ξαναβιώνοντας τα ή μένουμε προσκολλημένοι σε παλιότερες αναμνήσεις ή όταν στοχαζόμαστε και ανησυχούμε συνέχεια για το μέλλον, εκτός ότι χάνουμε τη μοναδική σημαντική στιγμή της ζωής μας που είναι το παρών, αυξάνουμε σε σημαντικό βαθμό τα επίπεδα του στρες στον οργανισμό μας.

ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟΣ: Αυξάνει την ενσυνειδητότητα και τη συμπαντική ενότητα, μειώνει τα επίπεδα στρες στον οργανισμό και τη νοητική φλυαρία που ταράζει την ισορροπία μας, 'καθαρίζει' το μυαλό, επιβραδύνει τους καρδιακούς παλμούς, επιφέρει βαθιά επίπεδα χαλάρωσης και αυξάνει τις ορμόνες της χαράς μεταξύ άλλων.

ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΤΣΑΚΡΑ: Το άγχος και το στρες έχουν άμεση σχέση με το πρώτο τσάκρα, το ριζικό δηλαδή. Βρίσκεται στη βάση του κόκκυγα και σχετίζεται με τους τομείς του ανθρώπου που αφορούν την ασφάλεια (θέματα επιβίωσης) και την αξία του, την αλληλοεπίδραση και αλληλεξάρτηση του ατόμου με τα κοντινά του πρόσωπα, την εργασία και το χρήμα, καθώς και με ανασφάλειες και φοβίες που έχει με τα συγκεκριμένα θέματα. Οι πρόσθιες διατάσεις, τροφές όπως παντζάρια, ντομάτες και καρότα, το να περπατάμε ξυπόλητοι στο έδαφος και να γειωνόμαστε, ο διαλογισμός, η γιόγκα, αιθέρια έλαια όπως το γαρύφαλλο και ο κέδρος αλλά και η επιβεβαίωση «Έχω εμπιστοσύνη στην πορεία της ζωής μου και νιώθω ευγνώμων για αυτήν» ισορροπούν και 'ανοίγουν' το συγκεκριμένο τσάκρα.

ΓΙΟΓΚΑ: Αποδεσμεύει τις όποιες εγκλωβισμένες αγχωτικές σωματικές μνήμες, ισορροπεί τα τσάκρα και επιφέρει ψυχοσωματική ισορροπία και ευεξία.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΜΑΛΑΞΗ: Ηρεμεί το σώμα και κατ' επέκταση το νευρικό σύστημα, 'ανοίγει' τα κανάλια ενέργειας του σώματος και αποβάλει τις συσσωρευμένες εντάσεις από τους μύες, βοηθάει στην αποτελεσματικότερη οξυγόνωση του οργανισμού και απελευθερώνει πλήθος ενδορφινών μεταξύ άλλων.

ΑΛΛΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΟΡΤΙΣΗΣ: Η δημιουργική γραφή, είτε ως μέσο έκφρασης, είτε ως μέσο αυτοανάλυσης, η ενασχόληση με την καλλιτεχνία, η καλλιέργεια και ανάπτυξη του χιούμορ, η σωστή διαχείριση του θυμού και η αποταύτιση από εμμονικές ιδέες και φοβίες. Η επαρκής ανάπαυση. Η δημιουργία στόχων στη ζωή μας και η υλοποίηση τους. Διάφορες ενεργειακές και μη θεραπείες όπως το Ρέικι, ο βελονισμός, η ρεφλεξολογία, το σιάτσου κλπ.

Παναγιώτης Μπεκιάρης, Ολιστικός Σύμβουλος Υγείας